Schoonheid intens ervaren
Schoonheid oefent een diepgaande invloed uit op onze psyche en onze ziel. Schoonheid waarnemen heeft invloed op ieder van ons. Het is essentieel de waarneming van de ander te respecteren, want schoonheid is een veranderlijk en subjectief begrip.
Haar invloed op ons wezen is opmerkelijk: afhankelijk van wat we aanschouwen, kunnen we onmiddellijk vrede, kalmte en vreugde ervaren.
‘We voeden ons lichaam met voedingsstoffen, maar onze ziel voedt zich met schoonheid, en in ruil daarvoor omhelst ze ons en wiegt ze ons in liefde en vrede.’ De ziel is onze beste therapeut.
Het is van het grootste belang te beseffen dat kunnen waarnemen, luisteren en vreugde voelen fundamenteel is om onze ziel te voeden, in harmonie met haar te leren leven en haar een plaats in ons leven te geven. Schoonheid intens ervaren, haar met al onze zintuigen indrinken, is niet altijd eenvoudig. Ik heb meermaals mensen ontmoet die op prachtige plekken woonden — aan zee, bij een bos of in de bergen — en zelden de tijd namen om hun omgeving te bewonderen.
Schoonheid wanneer we in de stad wonen
In de stad dient zich een veelheid aan artistieke en ambachtelijke uitingen aan: kunstwerken, opmerkelijke architectuur, voorstellingen, dans of muziek, allemaal gelegenheden om dagelijks schoonheid te waarderen. Wie beseft dat de tijd nemen om dit alles waar te nemen een sleutel is tot welzijn en het voeden van de ziel? Bewust leven met deze schoonheid, zo dicht bij ons, geneest onze wonden, herstelt onze barsten en geeft ons onze glans terug.
In elk tafereel van het leven schuilt schoonheid, en je ziel zal je helpen die steeds gemakkelijker te ontdekken. Aangetrokken door deze nectar zul je van bloem naar bloem vliegen en je geluk met anderen delen.
‘Schoonheid is geen gril, maar een levensbehoefte.’ (Piero Ferrucci)
Het hedendaagse leven, met zijn technologische prikkels, onophoudelijke communicatie en verschillende vervoermiddelen, heeft de wereld kleiner en toegankelijk gemaakt. We worden voortdurend, intens en herhaaldelijk gebombardeerd met informatie. We zijn slaven geworden van een ongeremde wedloop, gevangen in het verstikkende stadsverkeer; als zombies dwalen we door verlaten winkelcentra en worden we schimmen in onze relaties, overspoeld door een stroom prikkels die ons uiteindelijk zo sterk afleidt dat we afwezig raken.
‘Dit is de armoede van de rijken: het pijnlijke gebrek aan betekenis, waarden en schoonheid. Het is het braakliggende terrein waar de ziel buitengesloten is.
‘We denken dat we alles kunnen hebben, maar uiteindelijk voelen we dat we niets zijn.’ (Piero Ferrucci)
Een van de sleutels tot harmonie en geluk ligt in de kunst om de schoonheid om ons heen waar te nemen en deze houding van aandacht voor alle vormen van schoonheid aan onze kinderen door te geven: het licht, de natuur, maar ook gebaren, woorden, muziek… Zoveel schoonheid om te ontdekken.
En jij, weet jij je te doordrenken met de nectar van schoonheid om je ziel te voeden?
Leren schoonheid waar te nemen, haar binnen te laten en er ruimte voor te maken, is een hele kunst. Het betekent deze schoonheid intens in je opnemen om haar vervolgens te kunnen doorgeven aan onze kinderen. Schoonheid vormt een deur in het bewustzijn die we elke dag moeten openen, zodra we kunnen, hoewel we maar al te vaak opgaan in duizend zorgen.
Verkeerd geconditioneerd
We zijn niet geconditioneerd om schoonheid te aanschouwen: het kind, van nature gericht op een beperkte en volwassen wereld, lijkt niet te mogen dromen of uit het raam te kijken, behalve in uitzonderlijke gevallen waarin verlichte volwassenen het begeleiden in de zoektocht naar schoonheid. Het kind van vandaag heeft niet geleerd schoonheid te eren of er dankbaarheid voor te uiten, en ze wordt vaak als overbodig beschouwd.
Schoonheid en de gulden snede
De architectuur van de natuur is opgebouwd volgens de gulden snede, dat volmaakte en onberispelijke beginsel dat het oog en de hersenen rust en leermogelijkheden biedt. De ziel vindt er vrede dankzij een kalmerende structuur, terwijl de kleuren en geluiden van de natuur de geest ontspannen. Schoonheid eren betekent verbinding maken met de bijna onzichtbare structuur van ons universum en onze miasmen, barsten en verstoringen herstellen. Schoonheid verbindt ons met de matrix van ons wezen, met de wiskunde van het universum waarvan we gescheiden zijn geraakt, maar die een essentieel onderdeel blijft van de architectuur van ons lichaam en onze geest.
Schoonheid is therapeutisch.
Schoonheid werkt door tot op het niveau van ons DNA en kan een verstoord systeem bijsturen. Ze roept inderdaad emoties op, vaak zo intens dat ze verslavend worden. Lelijkheid daarentegen verstoort ons diepgaand. Zoals schoonheid geneest, verstoort, vernietigt en ontmantelt lelijkheid onze innerlijke structuur en veroorzaakt ze disharmonie en onevenwicht. Ze uit zich vaak in daden van overheersing en agressie, in het gebruik van kracht, seksueel geweld of manipulatie, waardoor het individu in een depressie terechtkomt en diens identiteit en intimiteit worden gebroken.
Het herkennen van schoonheid is een vorm van intelligentie die zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.
Verderop beschrijf ik de piramide van Maslow ondersteboven. Een verlangen tilt ons op naar waarden en schoonheid, opent ons bewustzijn en verbindt ons met onze ziel. De hersenen zijn namelijk geprogrammeerd om volmaakte esthetiek te herkennen. Neurowetenschappelijke onderzoeken aan de Universiteit van Londen hebben aangetoond dat het bekijken van voorwerpen en beelden die volgens de gulden snede zijn ontworpen een intensere neurale activatie teweegbrengt dan het bekijken van dezelfde beelden in een licht vervormde versie. Er bestaat dus een sterke samenhang tussen wat we waarnemen en onze reactie op schoonheid of lelijkheid, waarbij ons hele zenuwstelsel overeenkomstig reageert.
De gevoelige (AS-)persoon kan rust en structuur vinden door esthetische schoonheid als therapievorm te gebruiken, bijvoorbeeld door beelden te visualiseren, geuren terug te halen of kleuren te waarderen. Neuro-esthetiek, een nieuwe tak van de neurowetenschappen, laat zien dat de empathie die we bij een voorwerp van schoonheid voelen wordt verklaard door de activatie van onze spiegelneuronen.
Hoe ontwaakt onze esthetische intelligentie in ons?
Empathie komt tot uiting wanneer we verwantschap voelen met het voorwerp of de handeling die we waarnemen. Tijdens een tenniswedstrijd kunnen de bewegingen van de spelers ons bijvoorbeeld ontroeren en ons de schoonheid van beweging als een innerlijke ervaring laten beleven. Op dezelfde manier laten ballet of muziek ons meetrillen met de schoonheid van het huidige moment. Zodra onze esthetische intelligentie in ons ontwaakt, ontvouwt ze zich en stelt ze ons in staat dagelijks momenten van schoonheid te beleven.
Herstructurerend en herstellend
Elk van deze intense momenten kan uit verschillende bronnen voortkomen, afhankelijk van onze persoonlijke smaak. Voor de AS'er zijn deze momenten herstructurerend en herstellend. Afhankelijk van onze voortgang in de piramide van Maslow (jp 2020) worden we aangetrokken door verschillende uitingen van schoonheid of lelijkheid: het voorwerp van onze bewondering kan ons verheffen of verlagen. Ervaringen, eigen aan het menselijke leven, verklaren vaak ons verlangen om dichter bij schoonheid te komen als reactie op donkere en negatieve episodes. De oplossing ligt in afstemming op wat helder en licht is.
Je donkere kant ontmoeten hoort bij het leven, evenals de gevolgen ervan leren begrijpen.
De piramide van duistere verlangens
De omgekeerde piramide verbindt ons met lelijkheid en het onvermogen om onze bestemming in schoonheid te volbrengen. We slaan een zelfdestructieve weg in, waarbij we soms anderen meeslepen, om de pijn en frustraties uit onze levenservaringen uit te wissen. Lelijkheid en negativiteit veranderen dan in een behoefte, een onverzadigbare dorst naar verachtelijke daden. Deze destructieve zoektocht vindt haar oorsprong vaak in geweld en verwondingen die al in de jeugd — of later — zijn ondergaan, of in de onbereikbaarheid van vurige verlangens.
We maken allemaal op een bepaald moment negatieve ervaringen mee; ze maken onlosmakelijk deel uit van de mensheid en de wereld waarin we leven. Deze bijna onvermijdelijke beproevingen confronteren ons met onze eigen duisternis, versterken ons, maken ons completer en leiden ons uiteindelijk naar een onderscheidingsvermogen waarmee we kunnen herkennen wat werkelijk licht en positief is.