Rollen en functies van emoties
● Afstotende emoties (bijvoorbeeld angst): ze zetten aan tot vluchten of het vermijden van gevaar.
● Aantrekkende emoties: ze motiveren ons om te handelen, lief te hebben of positieve energie te investeren.
● Centrerende emoties: ze vormen onze identiteit, onze innerlijke wereld en ons ‘thuis’.
● Beschermende emoties (defensieve woede): ze vormen een verdedigende kracht tegenover een bedreiging.
Primaire emoties signaleren dat een aspect van onze omgeving of ervaring onze aandacht vraagt, zetten lichamelijke voorbereidingen op actie in gang en vervagen zodra de situatie voorbij is.
Naar passende emotieregulatie
Voor de AS-persoon bestaat de eerste stap uit het benoemen van elke emotie en die een precieze plaats geven. Voordat hij zijn gevoelens kan delen, heeft hij vaak innerlijk werk aan aanvaarding nodig, in een sfeer van vertrouwen. Bij emotionele overbelasting kan hij zich willen terugtrekken of vluchten; als vluchten onmogelijk is, kan er een emotionele uitbarsting ontstaan. Deze signalen leren herkennen en kalmeringsstrategieën toepassen is essentieel voor duurzaam welzijn.
Vreugde, verdriet, angst en woede zijn vier fundamentele emoties.
Ons vermogen tot nadenken stelt ons in staat deze emoties op duizend manieren te ervaren en te onthouden: we kunnen gedachten en gevoelens mengen, en onze taal biedt ons een rijke woordenschat om het hele spectrum van menselijke ervaringen te beschrijven.
Wanneer gedachten en emoties naast elkaar bestaan, kunnen ze samensmelten tot één ervaring, die men zou kunnen vergelijken met een ‘cocktail van gedachten en emoties’. Denken aan een bepaalde emotie kan zelfs een andere oproepen, een zogenoemde secundaire emotie.
De mens is een ware emotionele denker geworden. Moderne media benutten deze mentale functie om onze gevoelsreacties op te roepen en te manipuleren; ze bespelen ons zoals men de toetsen van een synthesizer bespeelt.
Zoals we hebben gezien, zijn emoties een vorm van energie, licht of zwaar; onze geest stuurt de uiting ervan. Ze stellen ons in staat anderen te raken en te ontroeren.
De AS-persoon (te gevoelig) kan deze emotionele aanvallen moeilijk verdragen. Soms verandert de mens in een emotiekanon, waartegen je je als hoogsensitief persoon moeilijk kunt beschermen.