Laten we ons nu richten op psychotherapie. Er worden drie grote benaderingen onderscheiden:
1. Psychodynamische therapie
Dit is de klassieke vorm van gesprekstherapie. De therapeut luistert vooral en grijpt weinig in. Het doel is uw verleden en persoonlijke geschiedenis te onderzoeken. Dit langdurige werk geeft toegang tot diepere aspecten van uw persoonlijkheid. Omdat deze benadering op veel theorieën berust, blijft zij complex om te onderzoeken en kan zij nogal vaag overkomen.
2. Cognitieve gedragstherapie (CGT), Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een kortdurende methode die helpt negatieve gedachten en onaangepast gedrag geleidelijk te vervangen door ideeën en reacties die beter aansluiten bij de werkelijkheid. Patiënt en therapeut werken nauw samen om drie belangrijke onderdelen te herkennen en te analyseren:
1. De emoties (wat we voelen),
2. De gedachten die met deze emoties samengaan,
3. Het gedrag dat daaruit voortvloeit.
Deze benadering richt zich op de moeilijkheden in het hier en nu en berust op een gedeeld begrip van het probleem. Stap voor stap helpt CGT symptomen te verminderen die het dagelijks leven belemmeren: rituelen en herhaald controleren, stress, vermijdingsgedrag, geremdheid, agressieve reacties, een laag zelfbeeld of iedere andere vorm van psychisch leed.
3. Dialectische gedragstherapie (DGT), of DBT in het Engels, is ontwikkeld door professor Marsha Linehan voor de behandeling van de borderlinepersoonlijkheidsstoornis. Het is een vorm van zogenaamde ‘ cognitieve gedragstherapie van de derde golf’, omdat zij verschillende theoretische benaderingen combineert en een breed scala aan praktische hulpmiddelen biedt om patiënten in het dagelijks leven te helpen.
De kern van DGT is het idee van dialectiek: leren om twee tegengestelde standpunten tegelijkertijd te aanvaarden, om zo een goed evenwicht te vinden tussen extreme houdingen of emoties. Concreet bevordert dit mentale flexibiliteit en openheid, die essentieel zijn om de eigen reacties beter te reguleren.
De behandeling is opgebouwd uit verschillende aanvullende modules (bijvoorbeeld: emotieregulatie, het verdragen van spanning, interpersoonlijke effectiviteit, mindfulness). Deze modules vormen een ‘winnende combinatie’: elk levert specifieke vaardigheden, maar juist hun samenhang maakt effectieve vooruitgang mogelijk.
Onderzoeken laten zien dat DGT zeer effectief is: meer dan 60% van de mensen die dit programma volgen, merkt een snelle en duidelijke verbetering van hun borderlinesymptomen. Zij berust op heldere principes en een ‘therapeutisch contract’ met de patiënt, waaronder de afspraak niet over te gaan tot suïcidaal handelen.
De behandeling verloopt doorgaans in twee grote fasen:
1. Versterking van de zelfbeheersing De patiënt leert problematisch gedrag (impulsiviteit, zelfbeschadiging, woedeaanvallen) herkennen en aanpakken, en neemt geleidelijk weer verantwoordelijkheid voor zijn keuzes en daden.
2. Vermindering van emotioneel lijden Het doel is de intensiteit en frequentie van pijnlijke emoties te verminderen en vervolgens de relaties met zichzelf en met anderen te normaliseren.
Naast de borderlinestoornis heeft DGT haar nut bewezen bij andere aandoeningen: verslavingen, eetstoornissen, aandachtstekortstoornis met of zonder hyperactiviteit (ADHD), en zelfs bepaalde stemmingsstoornissen bij mensen op het autismespectrum.
Ondanks haar betrouwbaarheid en relevantie is DGT in Frankrijk nog weinig ontwikkeld.